Szlak na Holicę (538 m.)

Bardzo atrakcyjny, półdniowy szlak, prowadzący na szczyt Holicy, na którym znajduje się wieża widokowa. Oferuje atrakcyjne widoki. Trudność mała, długość ok. 9 km, czas przejścia 4 godz.

(zielony kolor: szlak na Holicę)

Holica (538 m.) to rozległy i raczej łagodny szczyt w paśmie Nastaz, na południu Gór Bukowskich. Stanowi naturalną południową granicę wsi Ulicz (słow. Ulič). Nazwa Holica jest nazwą słowacką i w polskim tłumaczeniu powinna brzmieć Golica. Golicą/ Holicą nazywane były „gołe, bezleśne piramidy szczytowe, wznoszące się ponad zalesionymi stokami” (1). Nazwy „Holica” dla podobnych szczytów używali także Ukraińcy. Określenie to idealnie pasuje do bukowskiej góry – Holica porośnięta jest w niższych partiach gęstym lasem, tylko sam jej wierzchołek jest zupełnie „goły”.

Na Holicę nie prowadzi typowy szlak turystyczny. Wejdziemy na nią ścieżką edukacyjną pt. „Náučný chodník Miroslava Poliščuka” („Ścieżka edukacyjna Mirosława Poliszczuka”). Szlak oznaczony jest białym kwadratem z przekreślonym na skos zielonym paskiem.

Szlak rozpoczyna się tuż za wsią Ulicz, w kierunku zachodnim, przy głównej drodze. Zaraz po wyjściu ze wsi skręcamy w lewo w polną drogę, przy której stoi samotny dąb (na drzewie znajduje się oznaczenie szlaku). Idziemy prosto i razem z drogą skręcamy w prawo. Dalej idziemy wzdłuż rzeczki Uliczki (słow. Ulička), dochodzimy do drewnianego mostku, przechodzimy na drugą stronę, a następnie już dobrze oznaczoną leśną, dość szeroką drogą łagodnie pniemy się w górę.

Dalej droga naturalnie skręca w prawo, a po jakimś czasie w lewo. Uwaga! Po przejściu ok. 3,5 km dochodzimy do rozdroża, gdzie prosto i w prawo zaznaczony jest szlak. Skręcamy w prawo i polną ścieżką dochodzimy do polany Valalština (455 m., widoki!). Tu na przełomie 19 i 20 w. stał kasztel (rodzaj dworku) oraz domek myśliwski a prowadzącą tu drogę nazywaną „drogą hrabiego” (więcej informacji poniżej). Niedaleko tego miejsca znajdują się także kamienie z tajemniczymi znakami, przypisywanymi pochodzącemu z Gór Bukowskich, znanemu także u nas zbójnikowi Fedorowi Głowatemu (słow. Fedor Hlavatý, więcej informacji poniżej). Polana Valalština (czytaj: Walalsztina) jest także świetnym punktem widokowym – stąd możemy podziwiać północne stoki Gór Bukowskich, a przy dobrej pogodzie także południowe szczyty naszych Bieszczad. Na polanie znajduje się drewniana panoram z opisanymi szczytami.

Następnie wracamy tą samą ścieżką do rozdroża, tym razem kierujemy się drogą, która prowadzi prosto (czyli skręcamy w lewo). Dalej pniemy się w górę, dalej przez las, który wraz z nabieraniem wysokości zaczyna się przerzedzać. Po jakimś czasie droga skręca w lewo, wkrótce widzimy pierwszy z kilku znajdujących się tu masztów satelitarnych. Wchodzimy na rozległą „gołą” polanę i jesteśmy na szczycie Holicy.

Mniej więcej w połowie polany znajduje się drewniana wieża widokowa. Rozpościerają się z niej wspaniałe widoki(!): od południa na sąsiedni Wyhorlat (słow. Vihorlat), ze wschodu na ukraińskie Bieszczady oraz od północy i zachodu na Góry Bukowskie. Na wieży znajdują się drewniane panoramy poszczególnych gór z opisanymi szczytami.

Dalej idziemy prosto aż do żółtego słupka z kierunkowskazem, przy którym skręcamy w lewo. Początkowo krótki kawałek idziemy wzdłuż łąki, po czym po ścieżce wchodzimy do lasu i dalej leśną drogą schodzimy w dół do Ulicza. Dochodzimy do asfaltowej drogi, skręcamy w lewo i dochodzimy do Urzędu w Uliczu. Stąd dalej prosto, tak jak prowadzi ulica skręcamy w prawo i dochodzimy do przystanku autobusowego.

Możliwości dalszych wycieczek:

Ulič – Holica – Ulič – Mergancov kameň – Ulič

Wejście ma Holicę możemy połączyć z przejściem krótkiej ścieżki edukacyjnej „Náučný chodník k Mergancovmu kameňu” (Ścieżka edukacyjna do Kamienia Mergańca). Zaczyna się ona przy przystanku autobusowym w Uliczu (słow. Ulič) czyli tam, gdzie kończymy wycieczkę na Holicę. Prowadzi koło malowniczego stawu, przez park drewnianych rzeźb, a potem lasem, częściowo pod górę, do pomnika Rudolfa Merganca. Powrót tą samą drogą. Opis szlaku pojawi się wkrótce.

Ulič – Holica – Ulič – Arpádova línia – Uličské Krivé

Wejście na Holicę może być częścią całodniowej wycieczki, która początek będzie miała we wsi Ulicz a koniec w sąsiedniej wsi Ulickie Krzywe (słow. Uličské Krivé). Szlak jest bardzo atrakcyjny, prowadzi m.in. przez Linie Arpada (węgierskie umocnienia obronne, zbudowane w czasie II wojny światowej), oferuje też widoki. Trasa ma dwa warianty: czerwonym szlakiem, na który wchodzimy z drogi asfaltowej, skręcającej w prawo oraz żółtym szlakiem, na który wchodzimy kierując się prosto w stronę mostu. Opis szlaków pojawi się wkrótce.

Ulič – Holica – Ulič – Ubľa

Wejście na Holicę możemy także połączyć z dłuższą wędrówką do wsi Ubla (słow.Ubľa, we wsi znajduje się słowacko-ukraińskie przejście graniczne). Z Ulicza prowadzi do Ubli czerwony szlak, który jest fragmentem Europejskiego długodystansowego szlaku pieszego E3.  Możemy też zacząć od szlaku żółtego, skręcając następnie w prawo na czerwony szlak. Po drodze obejrzymy pozostałości Linii Arpada. Dalej droga prowadzi starą szosą asfaltową, po której już nie jeżdżą samochody. Potem droga ciągnie się leśnymi ścieżkami przez piękny las, po czym na koniec starą asfaltową drogą dojazdową. Z Ubli jeżdżą autobusy przez Stakczyn do Sniny, zatem jeśli mamy nocleg w którejś z tych miejscowości, możemy rano dojechać do Ulicza, a po południu autobusem wrócić z Ubli. Uwaga! Szlak raczej dla samotników. Trasa praktycznie nie uczęszczana przez turystów. Po wyjściu z Ulicza pierwszym cywilizowanym miejscem będzie dopiero Ubla. Trasa prowadzi albo przez las, albo po starej drodze asfaltowej, otoczonej z dwóch stron gęstym lasem. Po drodze nie natkniemy się nawet na opuszczony budynek, a jedyną oznaką jakiejkolwiek cywilizacji będzie żółty metalowy słup z kierunkowskazem przed wejściem szlaku na leśną ścieżkę.

(zielony kolor: szlak na Holicę, usytuowanie na mapie Gór Bukowskich)

Miroslav Poliščuk

Mirosław Poliszczuk jest bardzo ważną postacią dla Gór Bukowskich. To on pierwszy zaczął zabiegać o ochronę niezwykle cennej przyrody tych gór i wyznaczenie szlaków pieszych dla turystów. On też wyznaczył pierwszy turystyczny szlak w Górach Bukowskich. Jak to nierzadko bywa w takich przypadkach, nie był stąd. Był przyjezdnym, który zachwycił się pięknem tego miejsca.

Urodził się 27 maja 1909 r. na Ukrainie. We Lwowie ukończył gimnazjum i szkołę wyższą. Od roku 1939 pracował jako inżynier leśny w Lasach Państwowych we Lwowie. W 1945 r. przeprowadził się na Słowację, a w 1950 r. rozpoczął pracę w Przedsiębiorstwie Leśnym w Uliczu na stanowisku kierownika produkcji i głównego inżyniera. W 1974 r. przeszedł na emeryturę.

Jeszcze w 1965 r. założył Zbor ochrancov prírody – związek skupiający miłośników przyrody, którzy chcą działać na rzecz jej ochrony. Formalnie związek działał przy Muzeum Narodowym w Pradze (Słowacja była wtedy częścią Czechosłowacji) i obejmował swoim zasięgiem całą wschodnią Słowację. Po wyznaczeniu pierwszych rezerwatów przyrody na terenie Gór Bukowskich, Mirosław Poliszczuk zajmował się ochroną tutejszych lasów. Przyczynił się do objęcia ścisłą ochroną najcenniejszych zakątków tych gór, m.in. Stużycy (słow. Stužica) i Rożka (słow. Rožok).

Jemu też zawdzięczamy udostępnienie Gór Bukowskich turystom. To on, w 1971 r., wyznaczył pierwszy szlak turystyczny. Szlak (koloru czerwonego) istnieje do dziś i jest najpopularniejszą i najbardziej uczęszczaną trasą turystyczną w Górach Bukowskich. Początek ma we wsi Nowa Siedlica (słow. Nová Sedlica) i prowadzi przez bardzo cenny przyrodniczo rezerwat Stużyca na szczyt Krzemieńca (słow. Kremenec).

Mirosław Poliszczuk zmarł 29 maja 1997 r. w Uliczu i jest pochowany na tutejszym cmentarzu. Przed miejscowym urzędem stoi pomnik – kamień ku jego czci.

(Życiorys podaję na podstawie tekstu Ivety i Miroslava Buraľ ów. Wiadomość o latach szkolnych i studenckich Mirosława Poliszczuka rodzi oczywiście pytanie o jego związki z Polską. Jeśli tylko coś uda mi się ustalić, na pewno taka informacja się tu pojawi).

Náučný chodník Miroslava Poliščuka (Ścieżka edukacyjna Mirosława Poliszczuka)

Podobno ścieżka powstała, aby umożliwić turystom wejście na Holicę i podziwianie pięknych widoków. Podobno z  jakichś powodów nie można było na szczyt poprowadzić szlaku turystycznego. Podobno to jedno ze słów charakteryzujących ten region. Słowo podobno ma tu swój szczególny urok.

Ścieżka w 2001 r. wyznaczył NP Poloniny i jest ona poświęcona pamięci Mirosława Poliszczuka.Została poprowadzona częściowo trasą dawnej kolejki wąskotorowej, następnie „drogą hrabiego”, wzdłuż której przed laty po obu stronach rosły okazałe dęby, następnie przez szczyt Holicy i leśną drogę schodzącą do wsi. Ma ona przybliżyć historię i przyrodę regionu oraz pokazać jego atrakcje turystyczne. Początkowo ścieżka miała 10 przystanków.

Ścieżka zaczyna się przy Urzędzie w Uliczu, gdzie stoi pomnik-kamień ku czci Mirosława Poliszczuka oraz pierwszy panel informacyjny. Następnie musimy przejść do skrzyżowania z przystankiem autobusowym do drogi wylotowej a dalej wyżej opisaną trasą. Na ścieżce znajduje się siedem paneli informacyjnych, tekst napisany jest w języku słowackim i angielskim. Na tablicach znajdziemy informacje dotyczące patrona ścieżki; historię kolejki wąskotorowej, która jeździła Doliną Ulicką; przeczytamy o rzece Uliczce i jej znaczeniu dla mieszkańców oraz o roślinności i zwierzętach Gór Bukowskich. Tekst jest bogato ilustrowany.

Valalština

Jest to rozległa polana wciśnięta między kilka niewysokich gór. Dziś całkowicie opustoszała, w 18. i 19. w. tętniąca życiem. Prawdopodobnie w 18.w. stanął tu letni domek myśliwski, należący do ówczesnych właścicieli Ulicza. Do domku prowadziła typowa jezdna dworka droga, z zasadzonymi po obu stromach dębami. Miejscowi nazwali ją „hrabiowską drogą”. Domek myśliwski był okazały – miał obszerny parter z mieszkalnym poddaszem. Niestety, w 1971 r. został zburzony.  Domek ten nie był jedynym w dawnych Górach Bukowskich, co mogłoby oznaczać, że często odbywały się tu „hrabiowskie” polowania.

Niedaleko Valalštiny znajduje się góra Kopyto, związana z bukowskim zbójnikiem Fedorem Głowatym. Na drodze na Kopyto znajduje się duży kamień, na którym wyryte są tajemnicze znaki. Legenda głosi, że ich autorem jest sam słynny 15-wieczny zbójnik Fedor Głowaty, który w ten sposób zostawił wiadomość, gdzie ukryty jest jego skarb. Fedor urodził się w niedalekiej wsi Ruská Volová i napiszę o nim więcej wkrótce. Do Kamienia z tajemniczą informacją nie prowadzi oficjalnie żadna droga. Znajduje się on na południowym zboczu Kopyta, które leży na północny zachód od Valalštiny.

Dziś na polanie Valalština stoją dwie tablice z informacjami na temat historii tego miejsca, drewniana rzeźba niedźwiedzia oraz drewniana studnia, która przypomina o znajdującym się niedaleko (niedostępnym dla turystów) źródełkiem Fedora Głowatego.

Ciekawostka

Holica ma wysokość 538 m. Tymczasem Runina, wieś w północnej części Gór Bukowskich, leży na wysokości 560 m., czyli wyżej niż Holica. Wynika to z ukształtowania terenu Gór Bukowskich – im dalej na południe, tym niżej.

(Żródła: Iveta Buraľová i Miroslav Buraľ Náučný chodník Miroslava Poliščuka, I. Buraľová Miroslava Poliščuka náučný chodník, I. Buraľová i Z. Argalášová Po náučných chodníkoch, strona: poloniny.fussion.info)

(1) Z. i W.H. Paryscy „Wielka Encyklopedia Tatrzańska”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *