Ścieżka edukacyjna: Dzwonnica na polu walki I wojny światowej pod Skorym (857 m.)

Ścieżka ta powstała zaledwie trzy lata temu – uroczyste otwarcie nastąpiło 29 lipca 2017 r. Zaznajamia nas z informacjami nt. bojów z I wojny światowej, które miały miejsce w okolicach Gór Bukowskich; daje możliwość zrobienia niezbyt długiej i całkiem przyjemnej wycieczki w mało uczęszczanym rejonie i umożliwia wejście na szczyt Skorego (857 m., Skory znajduje się na krańcach zachodnich Gór Bukowskich).

Ścieżkę wyznaczył Klub vojenskej histórie Beskydy, który zajmuje się m.in. odnawianiem wojennych cmentarzy i przybliżaniem wiedzy nt. I wojny światowej na terenie północno-wschodniej Słowacji. Dzwonnica, która znajduje się na polanie pod szczytem Skorego, została postawiona w 2016 r. i ma upamiętniać żołnierzy, którzy zginęli w tym rejonie w walkach w 1915 r.

(Kolor zielony: szlak na Skory, kolor czerwony: szczyt Skorego, kolor niebieski: droga do kościoła i na cmentarz wojenny)

Ścieżka edukacyjna ma długość 6,5 km (w jedną stronę), początkowo prowadzi po lokalnej asfaltowej drodze, potem starą drogą leśną a na koniec leśną ścieżką dość ostro pod górę. Czas przejścia w obie strony ok. czterech godzin (bez wejścia na Skory). Powrót tą samą drogą. Szlak oznaczony jest białym kwadratem z zielonym pasem po przekątnej. Oznaczenie bardzo dobre. Na szlaku znajdują cztery panele informacyjne z bogatym materiałem graficznym, informacje w jęz. słowackim, angielskim i niemieckim. Ścieżkę można przejść o każdej porze roku.Gdy jest więcej śniegu, warto wziąć rakiety śnieżne, które na pewno przydadzą się na ostatnim odcinku szlaku.

(Kolor zielony: szlak na Skory na mapie Gór Bukowskich, kolor czerwony: Hostovice)

Opis szlaku:

Wycieczkę zaczynamy w centrum wsi Hostovice. Do wsi dostaniemy się główną drogą jezdną ze wsi Osadne (odległość 3 km można przejść pieszo). Możemy też dojechać samochodem ze Sniny drogą do Osadnego przez Pčoliné.

Centrum wsi znajduje się przy głównej drodze (tam, gdzie urząd i karczma). Tu też znajduje się pierwsza tablica informacyjna z drogowskazem. Kierując się z Osadnego skręcamy w lewo, a od Sniny w prawo. Początkowo idziemy asfaltową drogą lokalną dobrej jakości, wzdłuż której po obu stronach ciągną się domy. Gdy zabudowania się kończą, zaczyna się dziurawa asfaltka. Droga cały czas lekko pnie się pod górę (całość przewyższenia niecałe 400 m.).

Po ok. dwóch kilometrach droga skręca w prawo i dalej prowadzi po starej asfaltce pośród łąk (widoki!). Następnie droga wchodzi do lasu i po ok. dalszych dwóch kilometrach skręca w prawo. Idziemy kawałeczek prosto mocno pod górę. Po kilku minutach dochodzimy do miejsca, gdzie przed nami znajduje się dość rozległa polana (widoki!).

My jednak przy kolejnej tablicy informacyjnej (drugiej), tu,ż przed polaną skręcamy w lewo, szybko natrafiamy na następną tablicę. Odtąd już do końca idziemy ostro pod górę leśną, chwilami szeroką, ścieżką aż do dzwonnicy. W dolnym odcinku droga prowadzi małymi zakosami, ale ponieważ jest jedna, na pewno się nie zgubimy.

Dochodzimy do polany, na której stoi dzwonnica. Do górnej belki dzwonnicy przybite jest zdjęcie jednego z żołnierzy, walczących w okolicach Skorego. Na dolnej belce dzwonnicy zostały postawione, znalezione w okolicznych lasach, pozostałości szrapneli. Ponieważ nie znam się na broni, pozwolę sobie zacytować wyjaśnienie Adama Nowaka, pasjonata historii okolicznych regionów: To nie łuski, a szklani szrapneli – straszna broń. Taki pocisk wystrzelony (łuska zostawała w armacie) rozrywał się po tak ustawionym czasie, aby wyrzucić ładunek nad głowami schowanych w okopach żołnierzy. Ładunek składał się z dziesiątków kulek. Dodam, że były to ołowiane kulki. Szrapnele były powszechnie używane w czasie I wojny światowej.

Na polanie znajduje się też kolejna tablica informacyjna oraz drewniane ławki, na których można odpocząć, a także miejsce na rozpalenie ogniska.

Jak dostać się na szczyt Skorego:

Przyznam szczerze, że ja po prostu poszłam prosto przed siebie dalej pod górę. Nie polecam jednak tej drogi, bo prowadzi przez gęste zarośla i jest dosyć stroma. Napotkany przy zejściu leśniczy powiedział mi, że wystarczy iść leśną ścieżką, która znajduje się po prawej stronie polany, a następnie razem z tą ścieżką skręcić w lewo na wierzchołek. Łatwo zorientujemy się, że jesteśmy na szczycie, bo wokół będzie już tylko niżej. Czas wejścia na szczyt z polany pięć, maks. dziesięć minut.

Co ważne, szczyt znajduje się dosłownie 10 metrów od granicy Parku Narodowego Połoniny, a skoro jest poza jego granicami, możemy na niego całkowicie legalnie wejść. Niestety, szczyt nie oferuje żadnych widoków, ponieważ jest porośnięty gęstym lasem.

Cmentarz wojenny z I wojny światowej we wsi Hostovice:

Skoro już po zejściu ze Skorego znowu jesteśmy we wsi Hostovice, koniecznie zobaczmy też cmentarz, na którym zostali pochowani żołnierze walczący w okolicznych górach w czasie I wojny światowej. Cmentarz znajduje się obok miejscowego kościoła. Gdy znowu znajdziemy się w centrum wsi, obok karczmy i urzędu, tym razem nie skręcamy, ale idąc od Osadnego, kierujemy się prosto w dół, w kierunku Sniny. Po kilku chwilach skręcamy w lokalną drogę w lewo i idziemy lekko pod górę w stronę dobrze widocznego kościoła. Cmentarz znajduje się na prawej stronie placu kościelnego (kościół po lewej). Pochowanych jest tu ponad stu żołnierzy, w zdecydowanej większości austro-węgierskich.

Niektóre informacje na panelach:

Działania wojenne na terenie obecnej Słowacji rozpoczęły się w listopadzie 1914 r. i trwały do maja 1915 r. Linia frontu przebiegała przez dzisiejsze powiaty:  Bardjów – Świdnik – Stropków – Medzilaborce – Humenne – Snina. Jesienią 1914 r. ten odcinek Karpackiego Frontu nie był znaczącym polem bitwy, ale na początku 1915 r. jego znaczenie strategiczne znacznie wzrosło. Dowództwo wojsk rosyjskich na tym terenie przeprowadziło dwie główne ofensywy (styczeń/ luty i marzec/ kwiecień), których celem było przełamanie linii frontu i wtargnięcie na tereny zajmowane przez Austro-Węgry. Wskutek prowadzonych wtedy walk zginęło 45 tysięcy żołnierzy wojsk austro-węgierskich, niemieckich i rosyjskich, a dalszych prawie 250 tysięcy zostało rannych albo wziętych do niewoli. Ofiary tych walk są pochowane na ponad 200 cmentarzach. (Tablica nr 2)

Pierwsze walki w okolicach wsi Hostovice miały miejsce na jesieni 1914 r. W grudniu tego roku linia frontu przeniosła się już na północną stronę Karpat na teren Polski. Decydująca ofensywa wojsk rosyjskich na Froncie Karpackim rozpoczęła się w nocy 19/20 marca 1915 r. Wojska rosyjskie zepchnęły żołnierzy armii austro-węgierskiej na południową stronę Karpat i w drugim tygodniu kwietnia 1915 r. weszły na teren, przez który przebiega obecna polsko-słowacka granica, na północno-zachodnie ziemie obecnego powiatu snińskiego. Tam atak Rosjan został odparty a nowa linia frontu ustaliła się między wsiami Vyšná Jablonka – Smolník. Właśnie w tej okolicy, w kwietniu 1915 r., miały miejsce jedne z najkrwawszych bojów I wojny światowej na terenie obecnej Słowacji. Wojskom rosyjskim nie udało się wtedy przełamać linii obrony armii Austro-Węgier. Walki pochłonęły tysiące ofiar, które są pochowane na cmentarzach w okolicznych wsiach. (Tablica nr 3)

Źródła:

Klub vojnovej historie Beskydy (www.kvhbeskydy.sk)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *