Minigaleria drewnianych kościółków we wsi Ulič

Minigaleria prezentuje miniatury drewnianych kościółków, które do dziś zachowały się we wsiach Gór Bukowskich i tych, których już nie ma, bo albo zostały zniszczone, albo przeniesione do skansenów. Wszystkie prezentowane makiety to małe dzieła sztuki, pokazujące przy okazji bogactwo sztuki sakralnej tego regionu. Koniecznie trzeba je zobaczyć!

Minigaleria mieści się w centrum wsi Ulič, w parku tuż za głównym przystankiem autobusowym. Przystanek znajduje się zaraz przy wjeździe do centrum wsi, po prawej stronie, jeśli jedziemy od Kolbasova. Jeśli jedziemy od strony Novej Sedlici, musimy przejść drogą przez całą wieś i za szkołą zobaczymy po lewej stronie park, gdzie znajdują się kościółki. Minigaleria usytuowana jest pod gołym niebem, nie obowiązują żadne bilety wstępu.

(Czerwona kropka: minigaleria, z K – droga z Kolbasova, z NS -droga z Novej Sedlici)

Makiety wykonali podopieczni Warsztatów Terapii Zajęciowej, które funkcjonują we wsi Ulič. W minigalerii możemy obejrzeć miniatury 12 kościółków w  proporcjach 1:10. Przed każdym z nich stoi tablica z informacją o nim (m.in. w jakiej wsi znajduje/ znajdował się i rok budowy). Obok stoi także duży panel informacyjny ( w jęz.słowackim i angielskim) ze starymi zdjęciami oryginalnych świątyń i ciekawostkami na ich temat.

Praktycznie w każdej wsi znajdował się kiedyś taki kościółek. Skąd tyle drewnianych świątyń w Górach Bukowskich? Oczywiście, kościółki te związane są z mieszkającymi tu Rusinami. Są to cerkwie prawosławne lub greko-katolickie. Początkowo Rusini wyznawali prawosławie, w 17 w. zmuszono do przejścia na greko-katolicyzm a po I wojnie światowej mogli powrócić do swojej dawnej wiary. Część z nich przeszła ponownie na prawosławie, a część pozostała przy wyznaniu greko-katolickim. Dlatego dziś drewniane świątynie, zwane tu przez Rusinów cerkwiami lub chramami (czyli świątyniami) są albo prawosławne albo greko-katolickie.

Zdecydowana większość prezentowanych w minigalerii kościółków została wybudowana w 18 w. Na początku 20 w. na terenie obecnego powiatu Snina (obejmującego nie tylko Góry Bukowskie) istniało 13 drewnianych świątyń. Z czasem część z nich zniknęła. W czasie I wojny światowej została zniszczona cerkiew w Runinie, w czasie II wojny światowej we wsi Príslop, po II wojnie światowej we wsi Dara. W 1967 r. kościółek ze wsi Zboj został przeniesiony do skansenu w miejscowości Bardejovské Kúpele, w 1977 r. cerkiew z Novej Siedlici trafiła do skansenu w niedalekim mieście Humenné.

W latach 20. ub. w. zostały wybudowane dwa nowe kościółki – we wsiach Jalová (1928) i Stakčín (1929).  Obie świątynie zostały jednak znacznie uszkodzone w czasie II wojny światowej, a po wojnie rozebrane.

Rusińskie cerkwie były (i są nadal) zwykle stawiane na wzniesieniach, tak by górowały nad wsią i by mieszkańcy do świątyni mieli pod górę (bo nie mieszkać wyżej niż Pan Bóg). Miały kamienne fundamenty, pozostałe elementy były drewniane. Budowano je bez użycia gwoździ. Zwykle były ogrodzone, wchodziło się na ich teren przez drewnianą bramę, przy której bardzo często stała dzwonnica. W środku cerkiew składała się z trzech części (przedsionka zwanego babińcem, nawy przeznaczonej dla wiernych oraz ołtarza zakończony ikonostasem, za którym znajduje się rodzaj zakrystii). Ta trójdzielność ma symbolizować Trójcę św. Wewnątrz znajdowały się ikony, a okna były zdobione drewnianymi lub metalowymi elementami.

*

Zwiedzanie minigalerii drewnianych kościółków może być jednym z punktów trasy tematycznej, poświęconej architekturze sakralnej Gór Bukowskich. Wkrótce na blogu propozycja takiej trasy. Na razie przypomnę tylko, że trzy z zachowanych do dziś świątyń możemy odwiedzić wędrując szlakiem niebieskim Topoľa – Ruský Potok – Uličské Krivé.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *