Podział geograficzny Gór Bukowskich

Góry Bukowskie, choć coraz chętniej odwiedzane, wciąż dla zdecydowanej większości turystów kojarzą się tylko z północną granią leżącą na polsko-słowackiej granicy i z dwoma najbardziej atrakcyjnymi szczytami tej grani – Krzemieńcem (słow. Kremenec) i Riabą Skałą.  Co prawda od jakiegoś czasu popularne staje się także wejście na Holicę, znajdującą się w południowej części Gór Bukowskich, ale to wciąż za mało, by można było powiedzieć, że te góry są przez turystów dobrze poznane. Być może zaprezentowany poniżej podział geograficzny słowackich Bieszczad będzie inspiracją dla kogoś, by bliżej tymi górami się zainteresować.

Góry Bukowskie leżą na północno-wschodnim krańcu Słowacji. Od północy sąsiadują z polskimi Bieszczadami a od wschodu – z ukraińskimi. Od południa graniczą ze słowackim Beskidzkim Przedgórzem (słow. Beskydské predhorie), które z kolei sąsiaduje z górami Wyhorlat (słow. Vihorlat), a od zachodu z płaskowyżem Laborecká vrchovina.

Zajmują powierzchnię 378 km kw. (nasze Bieszczady obejmują powierzchnię 2100 km kw.) i są częścią Karpat Zewnętrznych. Najwyższym ich szczytem jest Kremenec (pol. Krzemienec/ Kremenaros) o wysokości 1221 m n.p.m. W rzeczywistości nie jest to najwyższy szczyt Gór Bukowskich, bo jego wierzchołek leży na polsko-ukraińskiej granicy, około 150 metrów od granicy ze Słowacją.

Zgodnie ze słowackim podziałem geograficznym Góry Bukowskie się na Bukovce (w ich ramach wyróżniamy cztery kotliny, są to: Ruská, Rininská, Sedlická i Uličská kotlina) znajdujące się w północnej części oraz Nastaz, który znajduje się w południowej części.

Góry Bukowskie tworzy też siedem masywów. Są to:

Stinská – ten masyw znajduje się na granicy słowacko-ukraińskiej, a jego grzbietem prowadzi granica między oboma krajami. Najwyższym szczytem jest Stinská (1093 m), jej wierzchołek leży jednak około 5 metrów od granicy. Szczyt nie oferuje żadnych widoków. Da się na niego wejść, ale po spełnieniu określonych warunków. Na północ od Stinskej, na grani, znajduje się Majková lúka – rozległa łąka, z której możemy dojrzeć część szczytów po jednej i drugiej stronie granicy. Na wschód od najwyższego szczytu masywu, już po ukraińskiej stronie, znajduje się miejsce zwane Kachyňa, na któe w 1866 r. spadł meteoryt, który wcześniej przeleciał od zachodu nad wschodnią częścią dzisiejszej Słowacji. (więcej o meteorycie wkrótce na blogu). W masywie Stinskiej, po słowackiej stronie, znajduje się także jaskinia, w której podobno ukrywał się miejscowy zbójnik Fedor Hlavatý i jego kompani. Podobno do dziś zachowały się ślady pobytu opryszków, o czym świadczą napisy na ścianach jaskini. (o Fedorze Hlavatým wkrótce na blogu).

Rožok (słowo rožok oznacza po słowacku „rogal”) – ten masyw znajduje się także na granicy słowacko-ukraińskiej i także jego grzbietem prowadzi granica. Najwyższym szczytem jest Rožok (793 m). Wejście na szczyt teoretycznie nie jest możliwe. Po słowackiej stronie masywu znajduje się rezerwat przyrody pod tą samą nazwą, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (więcej o rezerwacie tu TU). Przez część masywu prowadzi czerwony szlak turystyczny Nová Sedlica – Ubľa.

Veľký Bukovec– ten masyw ma swój początek na szycie Ďurkovec (pol. Dziurkowiec), a następnie jego grań prowadzi w kierunku południowym, po zachodniej stronie biegnąc wzdłuż wsi Runina i Ruský Potok, by pod koniec skierować się w kierunku wschodnim i zakończyć między wsiami Zboj i Uličské Krivé. Najwyższym szczytem jest Veľký Bukovec (1012 m). Na szczyt można wejść przestrzegając określonych zasad, nie prowadzi tam jednak żaden szlak turystyczny i szczyt w żaden sposób nie jest oznaczony i nie oferuje żadnych widoków. Przez masyw prowadzi tzw. Ruská cesta (ruska droga), która w czasie II wojny światowej służyła radzieckim czołgom. Masyw był też miejscem walk, zarówno w czasie I i II wojny światowej i do dziś można znaleźć na jego terenie pozostałości wojskowej broni czy amunicji. We wrześniu tego roku na terenie masywu został utworzony rezerwat przyrody Veľký Bukovec.

Malý Bukovec – ten masyw znajduje się na południe od wsi Runina. Swój początek ma nad wsią Topoľa a kończy się w miejscu zwanym Príslopec. Jego najwyższym szczytem jest Stolová 932. Na szczyt można wejść przestrzegając określonych zasad, nie oferuje on jednak żadnych widoków. Malý Bukovec był miejscem ciężkich walk w okresie I i II wojny światowej i do dziś zachowały się na nim ślady dawnych wojskowych okopów. Na grani masywu znajduje się wysoki maszt przekaźnikowy, który jest bardzo dobrze widoczny z Runiny i stanowi znak rozpoznawczy.

Kučalata – ten masyw biegnie mniej więcej wzdłuż drogi, prowadzącej przez dawne wsie Starina (jej północny kraniec) i Veľká Poľana i kończy się na wysokości dawnej wsi Ruské (po ich prawej stronie, idąc od południa). Najwyższy szczyt to Hajdošík (917 m). Na szczyt prowadzi oznaczona ścieżka, ponieważ znajduje się na nim najwyżej położony na Słowacji cmentarz wojenny (o Hajdošíku więcej TU).

Magura – ten masyw biegnie od pólnocnych krańców wsi Jalová w kierunku północnym mniej więcej wzdłuż zbiornika Starina. Jego najwyższym szczytem jest Magura (655 m), trudno dostępny ze względu na pokrywający masyw bardzo gęsty las.

Skory – ten masyw ma kształt łuku. Od południa rozpoczyna się  nad wsią Pčoliné po jej wschodniej stronie, następnie mija wsie Čukalovce, Parihuzovce i Hostovice, po czym dochodzi do wsi Osadné i kończy się na jej północnym krańcu. Najwyższy szczyt to Skory (857 m), na który bardzo łatwo wejść idąc ścieżką edukacyjną, prowadzącą do dzwonnicy znajdującej się tuż pod szczytem (opis ścieżki TU). Miejscowi nie używają nazwy Skory, ale Skury. Nazwa ta miałaby pochodzić od polskiego słowa skóry i podobno wzięła się stąd, że podczas któregoś z konfliktów wojennych żołnierze zdejmowali ze swoich wrogów skóry.

Nastaz – masyw ten znajduje się w południowej części Gór Bukowskich i stanowi naturalną ich południową granicę. To najdłuższy z masywów, ma ok. 40 km długości. Jego początek sięga ukraińskiej wsi Zabrid, a następnie przekracza granicę między wsiami Brezovec i Ulič, a następnie kieruje się na zachód i biegnąc między wsiami od południa Ruská Volová, Kalná Roztoka i Stakčínska Roztoka, a od północy Kolbasov i Príslop dochodzi do południowych krańców dawnej wsi Starina. Jego najwyższy szczyt to Nastaz (8001 m) i znajduje się on w zachodniej części masywu. Szczyt trudno dostępny ze względu na pokrywający cały teren gęsty las. Na wschodniej części Nastazu poprowadzona jest ścieżka edukacyjna, która zaczyna się i kończy w Uliču i prowadzi przez Holicę (538 m), na której znajduje się wieża widokowa (opis szlaku TU ). Na północnych stokach masywu znajduje się także rezerwat Havešová, zapisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (opis TU). Ze wsi Ruská Volová prowadzi szlak na szczyt Kopyto, na którym znajduje się kamień Fedora Hlavatego, na którym słynny zbójnik wyrył informacje o tym, gdzie znajduje się ukryty przez niego skarb (opis szlaku i informacje o Fedorze Hlavatym wkrótce na blogu). Na krańcach północno-wschodnich masywu, naprzeciw zbiornika Starina, znajduje się wieża widokowa, z której rozpościera się widok na Starinę i okoliczne góry. Nazwa Nastazu, według legendy, związana jest z imieniem Anastazja. Jak napisał Alexander Duchnovič, rusiński poeta i literat, pochodzący z Gór Bukowskich (wkrótce o nim więcej na blogu), dawno temu na tron węgierski (teren Słowacji należał kiedyś do Królestwa Węgierskiego) wstąpił ruski książę, który ze swoim wojskiem przeszedł przez całe Góry Bukowskie, zwane wtedy Beskidem, i osiadł we wsi Stakczyn u podnóża tych gór. Miał on piękną żonę Nastię (zdrobnienie od imienia Anastazja). Książę musiał ruszyć dalej ze swoim wojskiem na wojnę, więc zostawił swoją żonę z całym bogactwem w Stakczynie. Księżna, aby móc spoglądać na walczącego męża, wspięła się na wysoką górę nad wsią i tam czekała na powrót męża z wojny. Od tamtego czasu góra nosi jej imię – Nastaz. Według innej legendy góra otrzymała imię na cześć Nastii – ukochanej zbójnika Fedora Hlavatego.

(Oficjalnie wejście na najwyższe szczyty wymienionych masywów nie jest możliwe, ponieważ na żaden z nich nie prowadzi oznakowany szlak turystyczny. O tym jak wejść na te szczyty legalnie, napiszę wkrótce na blogu).

Źródła:

Prírodné pomery (NP Poloniny)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *